Οι Ρομά κοινότητες στον Δενδροπόταμο, στο Δροσερό και στον Πέλεκα αντιμετωπίζουν σοβαρές κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις. Η φτώχεια, η ανεργία, ο αναλφαβητισμός και η έλλειψη πρόσβασης σε σχολεία, υγειονομική περίθαλψη και αξιοπρεπή στέγαση έχουν παγιδεύσει πολλές οικογένειες σε κύκλους περιθωριοποίησης. Τα προβλήματα αυτά εντείνονται από τη συχνή εμφάνιση ενδοοικογενειακής βίας, παιδικών γάμων και εξάρτησης από την κοινωνική πρόνοια. Στον Πέλεκα, η απομόνωση και η απουσία βασικών υποδομών καθιστούν την κατάσταση ακόμη δυσκολότερη, με τα παιδιά να εγκαταλείπουν συχνά το σχολείο σε μικρή ηλικία.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, υλοποιήθηκε ένα έργο με την υποστήριξη των EEA Grants, με στόχο την ενδυνάμωση των Ρομά, την ενίσχυση της εκπαίδευσης και την προώθηση της κοινωνικής ένταξης. Συνδυάζοντας στοχευμένες δράσεις εντός των κοινοτήτων με ενέργειες ευαισθητοποίησης στις γειτονικές περιοχές, η πρωτοβουλία επιδίωξε όχι μόνο να βελτιώσει τις συνθήκες ζωής αλλά και να χτίσει γέφυρες κατανόησης με την ευρύτερη κοινωνία.

Τι επιτεύχθηκε

Οι δράσεις τού έργου σχεδιάστηκαν ώστε να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των γυναικών, των νέων και των παιδιών των Ρομά, ενώ παράλληλα να ευαισθητοποιούν τις μη Ρομά κοινότητες για την καταπολέμηση προκαταλήψεων και αποκλεισμού.

1. Ασφαλείς χώροι για γυναίκες και έφηβες

Συγκροτήθηκαν δέκα ομάδες Ρομά γυναικών και εφήβων, με συνολικά 90 συναντήσεις. Εμπνευσμένες από το μοντέλο των «ασφαλών χώρων» της SolidarityNow, οι ομάδες πρόσφεραν ευκαιρίες κοινωνικοποίησης, ανάπτυξης δεξιοτήτων, πρόληψης της βίας και ψυχοκοινωνικής στήριξης. Θέματα όπως οι πρόωροι γάμοι και η έμφυλη βία συζητήθηκαν με τη συμβολή συντονιστών και διαπολιτισμικών μεσολαβητών.

2. Δημιουργικές δραστηριότητες για παιδιά προσχολικής ηλικίας

Για να μπορούν οι μητέρες να συμμετέχουν πλήρως στις ομάδες, οργανώθηκαν δημιουργικές δραστηριότητες για παιδιά προσχολικής ηλικίας. Οι δράσεις αυτές όχι μόνο διευκόλυναν την ένταξη των γυναικών αλλά και συνέβαλαν στην ανάπτυξη των παιδιών και στην προετοιμασία τους για το νηπιαγωγείο.

3. Πρόγραμμα μεντόρων για νέους Ρομά

Ένα πρόγραμμα μέντορινγκ για 63 νέους Ρομά υλοποιήθηκε με τη συμμετοχή δύο μεντόρων, οι οποίοι λειτούργησαν ως πρότυπα και υποστήριξαν την αξία τής εκπαίδευσης. Το πρόγραμμα περιλάμβανε 42 βιωματικά εργαστήρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις ηγετικές δεξιότητες, την αφήγηση, τη δημιουργία οπτικοακουστικού υλικού, καθώς και συμμετοχή σε συνέδρια και εκπαιδευτικές επισκέψεις.

4. Ευαισθητοποίηση μη Ρομά πληθυσμών

Παράλληλα, υλοποιήθηκαν δέκα δράσεις ευαισθητοποίησης στις γειτονικές περιοχές. Ανάμεσά τους τρεις μεγάλες δημόσιες εκδηλώσεις, έξι αφηγήσεις/συνεντεύξεις/άρθρα στα ΜΜΕ και ένα μικρό βίντεο με ιστορίες νέων Ρομά. Στόχος ήταν η καταπολέμηση στερεοτύπων, η μείωση των διακρίσεων και η ενίσχυση της κατανόησης και της συνύπαρξης.

5. Εκπαιδευτικά εργαλεία

Τέλος, εκδόθηκαν οι δύο οδηγοί που βλέπετε παραπάνω σε αυτό το άρθρο: ένας για το πρόγραμμα μεντόρων νέων Ρομά και ένας για την ενδυνάμωση εφήβων κοριτσιών και γυναικών Ρομά, οι οποίοι χρησιμοποιούνται πλέον ως εκπαιδευτικά εργαλεία και υλικό αναφοράς.

Ποιοι επωφελήθηκαν και πώς

Συνολικά, 414 Ρομά συμμετείχαν άμεσα στις δράσεις, εκ των οποίων 252 γυναίκες και έφηβες. Τα αποτελέσματα ήταν απτά:

• Για τις γυναίκες και τις έφηβες: δημιουργία δικτύων υποστήριξης, ανάπτυξη δεξιοτήτων και ψυχοκοινωνική ενδυνάμωση, με στόχο την πρόληψη έμφυλης βίας και πρόωρων γάμων.
• Για τους νέους: ενίσχυση της εκπαιδευτικής συνείδησης, καλλιέργεια ηγετικών δεξιοτήτων και κίνητρα για παραμονή στο σχολείο.
• Για τα παιδιά: δημιουργικές δραστηριότητες που υποστήριξαν την ανάπτυξή τους και τη μετάβασή τους στο νηπιαγωγείο.
• Για τους μη Ρομά πληθυσμούς: βαθύτερη κατανόηση της κουλτούρας και των προκλήσεων των Ρομά, μείωση των προκαταλήψεων και προώθηση της κοινωνικής ένταξης.

Γιατί έχει σημασία

Το έργο έδωσε απαντήσεις σε μερικά από τα πιο κρίσιμα προβλήματα των Ρομά κοινοτήτων στην Ελλάδα: τη φτώχεια, τον αποκλεισμό και την έλλειψη πρόσβασης σε εκπαίδευση και βασικές υπηρεσίες. Με αυτόν τον τρόπο, βελτίωσε τη ζωή εκατοντάδων ανθρώπων και συνέβαλε στη συνοχή και στη μείωση των ανισοτήτων — κεντρικούς στόχους του προγράμματος EEA Grants.

Θέλετε να διαβάσετε και σχετική αρθρογραφία;

Amaro Magipé: Actions for the Empowerment of Roma Women and Youth

The Roma communities of Dendropotamos, Drosero, and Pelekas in Greece face significant socio-economic challenges. Poverty, unemployment, illiteracy, and lack of access to schools, healthcare, and proper housing have long kept families trapped in cycles of marginalization. These challenges are further compounded by issues such as domestic violence, teenage marriages, and dependency on welfare support. In Pelekas, isolation and the absence of basic infrastructure exacerbate exclusion, with children often leaving school prematurely.

Against this backdrop, a project was launched with the support of the EEA Grants to empower Roma individuals, strengthen education, and foster social inclusion. By combining targeted actions for Roma communities with awareness-raising efforts in surrounding areas, the initiative sought not only to improve living conditions but also to build bridges with the wider society.

What was achieved

The project’s activities were designed to respond to the diverse needs of Roma women, youth, and children—while also engaging non-Roma communities to combat prejudice and exclusion.

1. Safe spaces for women and adolescent girls

Ten groups of Roma women and adolescents were established, holding a total of 90 sessions across intervention areas. Inspired by SolidarityNOW’s model of “safe spaces,” these groups offered women the opportunity to socialize, develop skills, prevent violence, and receive psychosocial support. Sensitive issues such as early marriage and gender-based violence were addressed through the support of coordinators and intercultural mediators.

2. Creative activities for preschool children

To allow mothers to participate fully, creative sessions were organized for preschool children. These activities not only enabled women’s engagement but also encouraged children’s development and prepared them for kindergarten.

3. Mentorship for Roma youth

A mentorship program for 63 Roma youth was launched, coordinated by two mentors serving as role models and advocates for education. The program delivered 42 experiential workshops covering human rights, leadership, storytelling, and audiovisual content creation. Young participants also had the opportunity to attend conferences and study visits, helping them envision new possibilities for their future.

4. Raising awareness among non-Roma populations

Beyond the Roma communities, ten awareness-raising actions were carried out in neighboring areas. These included three large public events, six media stories and interviews, and one short film featuring Roma youth. The goal was to challenge stereotypes, reduce discrimination, and promote understanding and coexistence.

5. Educational resources

Finally, two guidebooks were published (those embedded in this aricle) —one documenting the mentorship program for Roma youth, and another focusing on the empowerment of Roma adolescent girls and women. These resources now serve as tools for education, replication, and wider impact.

Who benefited and how

In total, 414 Roma individuals directly benefited from the project, including 252 women and adolescent girls. The impacts were tangible:

• For women and girls: stronger social networks, skill-building opportunities, and psychosocial support that helped prevent early marriages and gender-based violence.
• For youth: improved awareness of their rights, enhanced leadership skills, and greater motivation to stay in education.
• For children: creative development activities that facilitated their transition into kindergarten.
• For non-Roma populations: greater awareness and understanding of Roma realities, reducing prejudice and fostering inclusion.

Why it matters

The project addressed some of the most pressing issues in Greece’s Roma settlements—poverty, exclusion, and lack of access to education and essential services. By tackling these challenges, the initiative not only improved the lives of hundreds of individuals but also contributed to social cohesion and reduced inequalities—core objectives of the EEA Grants programme.

This work is a reminder that empowering marginalized communities requires a two-fold approach: strengthening individuals and families within the community while also building understanding and acceptance in the society around them.

Want to read some more?