Το ENERGO αποτέλεσε μια διεπιστημονική πρωτοβουλία που στόχευσε στην ανάπτυξη τεκμηριωμένης, επιστημονικής γνώσης στους τομείς της ενεργειακής οικονομίας και πολιτικής, της διακυβέρνησης και της βιώσιμης ανάπτυξης. Το έργο ενίσχυσε την ανάπτυξη ικανοτήτων και την αδιάλειπτη συνεργασία μεταξύ Νορβηγίας και Ελλάδας, συγκεντρώνοντας μια πολυεπιστημονική ομάδα ειδικών που ανέλυσε συστηματικά κοινές προκλήσεις και πιθανές λύσεις.

Το έργο ENERGO ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2021 και είχε διάρκεια 36 μήνες.  Το Ταμείο Διμερών Σχέσεων αποτέλεσε ένα ευέλικτο εργαλείο που υποστήριξε δράσεις ενίσχυσης συνεργασίας, δικτύωσης και ανταλλαγής γνώσης μεταξύ φορέων των δότριων χωρών και της Ελλάδας.

Με μια ολοκληρωμένη και διακρατική προσέγγιση, το ENERGO αντιμετώπισε ζητήματα εθνικού και διεθνικού επιπέδου και παρήγαγε σημαντικές συστάσεις πολιτικής για τη διαμόρφωση βιώσιμων και κοινωνικά δίκαιων ενεργειακών πολιτικών στην Ελλάδα και στη Νορβηγία.

Στο πλαίσιο τού έργου πραγματοποιήθηκαν:

• ανταλλαγή γνώσης και εμπειριών ανάμεσα σε ελληνικούς και νορβηγικούς φορείς
• ενίσχυση επαφών μεταξύ επαγγελματιών των δύο χωρών, με ιδιαίτερη έμφαση στη στήριξη γυναικών ειδικών και νέων ερευνητών
• διάλογος και κοινή επεξεργασία στρατηγικών για κοινές προκλήσεις
• δραστηριότητες ανάπτυξης ικανοτήτων
• κατανόηση και γεφύρωση προτεραιοτήτων και κινήτρων μεταξύ εμπλεκόμενων φορέων (τοπικές κοινωνίες, επενδυτές, υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής).

Κοινές προκλήσεις και κοινές λύσεις

Η Νορβηγία και η Ελλάδα επιδίωξαν την αξιοποίηση των ενεργειακών τους πόρων υπό το πρίσμα των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης, της δίκαιης ενεργειακής μετάβασης και των δεσμεύσεων για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Στο πλαίσιο αυτό, το τοπικό περιεχόμενο (local content) και η ενδεδειγμένη διαχείριση των δημοσίων εσόδων από ενεργειακά έργα αποτέλεσαν κρίσιμους παράγοντες.

Το local content αναφέρεται στη δημιουργία θέσεων εργασίας και ευκαιριών καινοτομίας για τις τοπικές κοινωνίες και επιχειρήσεις. Οι πολιτικές διαχείρισης εσόδων συνδέονται με τον τρόπο αξιοποίησης των δημοσίων πόρων που προκύπτουν από ενεργειακά έργα — είτε μέσω επενδύσεων σε υποδομές, είτε μέσω αποταμίευσης, είτε μέσω δαπανών.

Το έργο ENERGO ανέδειξε πώς η σωστή αξιοποίηση αυτών των πολιτικών μπορεί:

• να ανακόψει τη διαρροή ταλέντου
• να στηρίξει την καινοτομία
• να ενισχύσει την απασχόληση και τη δραστηριότητα σε τοπικό και εθνικό επίπεδο
• να προωθήσει μια δίκαιη κατανομή πόρων μεταξύ γενεών, περιοχών και τομέων

Τα αποτελέσματα της ανάλυσης παρείχαν χρήσιμα συμπεράσματα όχι μόνο για την Ελλάδα και τη Νορβηγία, αλλά και για άλλες χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, όπως η Κύπρος.

Ερευνητικές κατευθύνσεις και αποτελέσματα

Το ENERGO διερεύνησε σε βάθος:

• δημόσιες πολιτικές που αφορούσαν το local content και τη βιώσιμη διαχείριση ενεργειακών έργων
• τις επιπτώσεις της διαφοροποίησης ενεργειακών πηγών (αύξηση ΑΠΕ, απεξάρτηση από ορυκτά καύσιμα)
• τις ανάγκες και κατευθύνσεις για πολιτικές βιώσιμης ανάπτυξης μέσω σωστής διαχείρισης εσόδων

Τα ευρήματα του έργου τροφοδότησαν την ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού, δράσεων κατάρτισης και εργαλείων διάχυσης, με στόχο την ενίσχυση ενός τεκμηριωμένου δημόσιου και πολιτικού διαλόγου.

Ωφελούμενοι του έργου

Κατά τη διάρκεια του έργου και μετά την ολοκλήρωσή του, οι δράσεις και τα αποτελέσματα ωφέλησαν:

• δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, ερευνητές και οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών στον τομέα της ενέργειας
• δημόσιους οργανισμούς, υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και ρυθμιστικές αρχές
• τοπικές κοινωνίες όπου λειτουργούν ή πρόκειται να λειτουργήσουν ενεργειακά έργα
• υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε εθνικό, περιφερειακό και διακρατικό επίπεδο
• ακαδημαϊκούς, ερευνητές και φοιτητές στους τομείς οικονομικών, δημόσιας πολιτικής, βιομηχανικής ανάπτυξης και ενέργειας.

Ένα σημαντικό παραδοτέο του έργου για το 2023 ήταν το policy brief του ENERGO για τη συμμετοχή τοπικού περιεχομένου (local content) σε ενεργειακά έργα. Το κείμενο παρουσίασε, επίσης, τα αποτελέσματα έρευνας σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον ελληνικό ενεργειακό τομέα, με στόχο την αποτύπωση προκλήσεων και ευκαιριών για την ενίσχυση του local content — τόσο σε επίπεδο δεξιοτήτων τοπικού εργατικού δυναμικού όσο και σε επίπεδο εφοδιαστικής αλυσίδας.

Το δεύτερο policy brief του έργου ENERGO είναι πλέον διαθέσιμο, ενισχύοντας τις προσπάθειες του έργου για την αναγνώριση βέλτιστων πρακτικών και τη μεταφορά γνώσης μεταξύ Νορβηγίας και Ελλάδας σχετικά με τη διαχείριση εσόδων από ενεργειακά έργα και τις επιπτώσεις της ενεργειακής και βιώσιμης μετάβασης.

ENERGO

The ENERGO project was a multidisciplinary initiative designed to advance evidence-based knowledge in the fields of energy economics and policy, governance and sustainable development. It strengthened capacity building and long-term collaboration between Greece and Norway by bringing together a diverse team of experts who systematically analysed shared challenges and potential solutions.

The ENERGO project began in April 2021, and lasted 36 months. The Bilateral Relations Fund served as a flexible tool supporting cooperation, networking and knowledge exchange between actors in the Donor States and Greece.

Through its interdisciplinary and transnational approach, ENERGO addressed national and cross-border energy issues and produced valuable policy recommendations for sustainable and inclusive energy strategies in both countries. The project worked towards these goals through:

• knowledge sharing and two-way transfer of experience between Greek and Norwegian actors
• increased professional interaction between the two countries, with a focus on supporting female experts and early-career researchers
• discussion and joint development of strategies to tackle common challenges
• capacity-building activities
• enhanced understanding and alignment of priorities among stakeholders (local communities, investors, policymakers).

Common challenges and shared solutions

Norway and Greece both sought to utilise their energy resources in line with sustainable development goals, just energy transition principles and climate policy commitments. In this context, local content and prudent revenue management played a critical role.

Local content referred to the creation of jobs and innovation opportunities for local communities and businesses.
Revenue management policies related to how public revenues generated by energy projects were used — whether for investment, saving or spending.

ENERGO highlighted how these approaches could:

• reverse brain drain at local and national level
• stimulate innovation
• strengthen employment and local activity
• ensure fair and efficient distribution of revenues across generations and regions
• contribute to sustainable development and climate policy goals.

The project’s comparative analysis also offered valuable insights for other Southeast Mediterranean countries, such as Cyprus.

Research focus and outcomes

ENERGO carried out an in-depth investigation of:

• public policies related to local content and sustainable revenue management of energy projects
• the implications of diversifying energy sources (increased RES penetration and fossil fuel divestment)
• sustainable development objectives linked to the distribution and use of energy-related revenues

The project’s findings supported the development of training material, capacity-building activities and dissemination tools, aiming to enrich public dialogue and inform evidence-based policymaking.

Target groups and beneficiaries

Throughout its implementation and beyond, ENERGO benefited:

• public and private entities, researchers and civil society actors engaged in sustainable growth, innovation and knowledge transfer in the energy sector
• public bodies, policymakers and national regulators overseeing energy projects
• local communities hosting or expecting energy infrastructure
• policymakers working on national, regional or transnational governance of shared energy resources
• academics, researchers and students in economics, public policy, business, industrial development and energy studies

An important output of the project in 2023 was the ENERGO policy brief on local content participation in energy projects. The brief also presented the results of a survey conducted among companies operating in the Greek energy sector, aiming to identify challenges and opportunities for enhancing local content — both in terms of labour skills and supply chain capacity. [See above.]

The second policy brief of the ENERGO project further supports the project’s efforts to identify best practices and facilitate knowledge exchange between Norway and Greece regarding revenue management in energy projects and the implications of the energy and sustainability transition. [See above.]